O`zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan 2026 yil 22 iyunda «O`zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga korrupsiyaga qarshi kurashish samaradorligini oshirishga, korrupsiyaga oid jinoyatlar uchun javobgarlik muqarrarligini ta’minlashga qaratilgan qo`shimcha va o`zgartirishlar kiritish to`g`risida»gi O`RQ-1155 sonli Qonuni (https://lex.uz/docs/8282286) imzolandi.

                Ushbu Qonun bilan davlat xaridlari sohasida narxlarning asossiz oshirilishining oldini olish, byudjet mablag`laridan samarali foydalanish hamda korrupsiyaviy xavflarni kamaytirishga qaratilgan o`zgartishlar kiritildi.

Xususan, “Davlat xaridlari to`g`risida”gi qonunning 33-moddasiga kiritilgan qo`shimchalarga muvofiq, davlat xaridlarida sotib olinadigan tovarlar va xizmatlar narxi hamda ularning o`rtacha bozor narxi o`rtasidagi eng ko`p yo`l qo`yiladigan tafovutni belgilash tartibi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. Endilikda davlat buyurtmachilari davlat xaridlarini amalga oshirishda boshlang`ich narxni shakllantirish bo`yicha belgilangan talablarga rioya qilishi shart.

Shuningdek, Ma’muriy javobgarlik to`g`risidagi kodeksga kiritilgan qo`shimchalarga muvofiq, davlat xaridi predmetining boshlang`ich narxi va uning o`rtacha bozor narxi o`rtasida yo`l qo`yiladigan tafovutning eng ko`p miqdoriga nisbatan belgilangan talabni buzish mansabdor shaxslarga bazaviy hisoblash miqdorining 30 baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab bo`ladi.

Mazkur huquqbuzarlik ma’muriy jazo qo`llanilganidan keyin bir yil davomida takror sodir etilsa, mansabdor shaxslarga bazaviy hisoblash miqdorining 30 baravaridan 50 baravarigacha miqdorda jarima solinadi. Mazkur o`zgartishlar davlat xaridlarida boshlang`ich narxlarni bozor narxlariga mos va asosli shakllantirish, byudjet mablag`larining maqsadli sarflanishini ta’minlash hamda xarid jarayonlarida ochiqlik va mas’uliyatni kuchaytirishga xizmat qiladi.

Qonunga muvofiq, davlat xaridlarida tovar va xizmatlarning o`rtacha bozor narxini aniqlash, narxlar o`rtasidagi eng ko`p yo`l qo`yiladigan chegarani belgilash hamda ushbu jarayon ustidan nazoratni amalga oshirish tartibi uch oy muddatda Vazirlar Mahkamasi tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi.

Ushbu Qonun bilan 3 ta kodeks va 5 ta qonunga o`zgartirish va qo`shimchalar kiritildi, jumladan:

1. Korrupsiyaga oid jinoyatlarni sodir etgan shaxslarning elektron reyestri yuritilishi belgilandi.
2. Jinoyat kodeksida “korrupsiyaga oid jinoyatlar” tushunchasiga ta’rif berilib, unga 18 turdagi jinoyatlar kirishi belgilandi.
3. Huquqni muhofaza qilishga doir ayrim vazifalarga ega bo`lgan yangi institut – komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalarining qonuniy asoslari yaratildi. Ularning vakolatlari, huquq va majburiyatlari qonun bilan o`rnatildi.
4. Qonun bilan korrupsiyaga qarshi kurashishda eng quyi maishiy korrupsiyadan tortib, yuqori darajadagi mansabdor shaxslar orasidagi jinoyatchilikka qarshi amaliy mexanizmlar belgilandi.
5. Komplayens tuzilmalarning mustaqil va ta’sirchan ishlashini ta’minlash uchun ushbu bo`linmalar xodimlarining xavfsizlik kafolatlari o`rnatildi.
6. Komplayens tuzilmalari barcha davlat organlarida tashkil etilib, shu jumladan, korrupsiyaga qarshi kurashish faoliyatini olib boruvchi tuzilmalarning o`zida ham komplayens-nazorati tizimi olib boriladi.
7. Komplayens tuzilmalarining butun faoliyati Prezident Administrasiyasining Komplayens xizmati tomonidan muvofiqlashtiriladi. Endilikda korrupsiyaga qarshi tarqoq holda kurashish emas, yagona tizim asosida yaxlit tuzilma sifatida ish olib boriladi.
8. 5 turdagi korrupsion jinoyatlar uchun jazodan muddatidan ilgari shartli ozod qilish yoki jazoni yengilrog`i bilan almashtirish qoidalari qo`llanilmasligi belgilandi.
9. Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi zimmasiga har bir davlat organi va tashkilotlari, hududlar va sohalar kesimida korrupsiyaviy xavf-xatarlar xaritasini shakllantirish vazifasi yuklatildi.
10. “Korrupsiyaga qarshi kurashish to`g`risida”gi Qonunda Korrupsiyaga qarshi kurashish bo`yicha milliy kengash, hududiy kengashlarning maqomi va vazifalari, Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligiga mamlakatda korrupsiya holatini tizimli tahlil qilish, korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirish bo`yicha ijtimoiy sheriklik dasturlarini ishlab chiqish hamda amalga oshirish kabi 8 ta yangi vazifalar belgilandi.