DAVLAT BAYROĞI — MILLIY ĞURUR, ŞON-ŞARAF VA AJDODLAR MEROSI
18-noyabr — Özbekiston Respublikasi Davlat bayroği qabul qilingan kun
Hammamizga ma’lumki, bugun, 18-noyabr kuni, mamlakatimiz hayotidagi muhim tarixiy sana — Özbekiston Respublikasining Davlat bayroği qabul qilingan kunni nişonlamoqdamiz.
Har bir mustaqil davlatning özligini, suverenitetini, milliy ğururi va xalqaro maydonda öz nufuzini ifoda etuvchi muqaddas ramzlari mavjud. Davlat bayroği ana şu ramzlar orasida alohida örin tutadi. Unda xalqning tarixi, buguni, orzu-intilişlari, tinçlik va farovonlikka bölgan ezgu niyatlari mujassamdir.
1991-yil 18-noyabr kuni Özbekiston Respublikasi Oliy Kengashining navbatdan taşqari VII sessiyasida «Özbekiston Respublikasining Davlat bayroği töğrisida»gi Qonun qabul qilindi. Mazkur tarixiy qaror mustaqillikka erişgаn yurtimizning öz davlat ramzlariga ega bölisһi yölidagi muhim qadamlardan biri böldi. Qonunga muvofiq, Davlat bayroği mamlakatimiz davlat suverenitetining ramzi sifatida belgilandi.
Ajdodlarimiz tarixida bayroq va tuğlar
Bayroqning tarixi juda qadimiy bölib, u insoniyat sivilizatsiyasi taraqqiyotining dastlabki davrlaridan boshlab xalqlar, qabilalar, davlatlar va harbiy qöşinlarning muhim belgisi sifatida xizmat qilib kelgan.
Özbek xalqining davlatchilik tarixi ham bayroq va tuğlar bilan çambarchas boğliq. Qadimgi turkiy xalqlarda bayroq «tuğ», «yalov», «sanqç» kabi nomlar bilan atalgan. Tuğlar hukmdorlik, harbiy qudrat, birlik va jasorat timsoli bölgan. Ular davlat boşqaruv markazlarida, saroylar va qöşin qarorgohlarida, şuningdek, jang maydonlarida baland kötаrilgan.
Qadimgi turkiy xalqlarda ot dumi tuklari bilan bezatilgan tuğlar ham keng tarqalgan. Bunday tuğlar davlat, harbiy qöşin va sarkardalar mavqeining belgisi sifatida qadrlangan. Janglarda tuğning baland kötаrilib turishi qöşin uçun ruhiy madad va ğalabaga bölgan işonç ramzi hisoblangan.
Tarixiy manbalarda ajdodlarimiz bayroqni şunçaki mato emas, balki Vatan şаʼni va davlat obrösining timsoli sifatida qadrlagani haqida maʼlumotlar uçraydi. Şu bois bayroqni duşman qöliga tuşirmaslik, uni jang maydonida baland tutiş bayroqdorlar zimmasidagi eng masʼuliyatli vazifalardan biri bölgan.
Qadimiy davlatlar va ularning bayroqlari
Yurtimiz hududida turli tarixiy davrlarda mavjud bölgan davlatlar ham öz ramzlari va harbiy tuğlariga ega bölgan.
Qadimgi Kökturk xoqonligi davrida kök rangli tuğlar davlatchilik va xoqonlik hokimiyatining muhim belgilaridan biri bölgan. Turkiy xalqlar tarixida böri timsoli, ot dumi tuğlari va turli tamğalar ham alohida maʼno kasb etgan.
Qoraxoniylar davlati, Xorazmşohlar davlati va Çiğatoy ulusi davrlarida ham hukmdorlik hamda harbiy yurişlarda maxsus bayroq va tuğlardan foydalanilgan. Ularning ranglari va tasvirlari davr, sulola hamda harbiy anʼanalarga qarab farq qilgan.
Amir Temur va Temuriylar davrida esa davlat bayroği alohida siyosiy va harbiy ahamiyat kasb etgan. Sohibqiron Amir Temur saltanatida bayroq davlat qudrati, hukmdorlik va qöşin birligining ifodasi sifatida qadrlangan. Tarixiy maʼlumotlarda Temuriylar davlati tuğida uç doira tasviri bölgani qayd etiladi. Bu ramz tarixiy manbalar va tadqiqotlarda turliça talqin qilinadi.
Amir Temur qöşinida jasorat körsatgan amirlar va sarkardalarga maxsus tuğ hamda noğora taqdim etilgani haqida maʼlumotlar mavjud. Bu esa tuğning nafaqat harbiy belgi, balki yuksak eʼtirof va şaraf timsoli bölganini körsatadi.
Keyingi davrlarda Şayboniylar, Buxoro xonligi va amirligi, Xiva hamda Qöqon xonliklarining ham öz bayroqlari mavjud bölgan. Ayniqsa, Buxoro amirligi va Qöqon xonligi bayroqlarida turli ranglar, hilol, yulduz, yozuvlar va boşqa ramzlar aks etgan.
XIX asr oxiri va XX asr boşlarida Turkiston hududidagi siyosiy jarayonlar davrida ham turli milliy va siyosiy harakatlarning bayroqlari paydo böldi. Xususan, 1917-yilda taşkil topgan Turkiston muxtoriyatining ramzlari orasida kök va qizil ranglardan foydalanilgan bayroq ham bölgan.
Şuni alohida taʼkidlash kerakki, ötmishda barcha bayroqlar bugungi maʼnodagi yagona davlat bayroği maqomida bölmagan. Ularning ayrimlari sulola, hukmdor, harbiy qöşin yoki siyosiy harakatlarning ramzlari sifatida xizmat qilgan. Biroq ularning barchasi xalqimiz tarixidagi davlatchilik anʼanalari va milliy özlikning muhim sahifalaridir.
Mustaqillik bayroği — yangi tariximiz timsoli
1991-yilda Özbekiston davlat mustaqilligini qölga kiritgaç, milliy davlat ramzlarini qabul qilish masalasi dolzarb vazifaga aylandi. Şu yilning 18-noyabr kuni Davlat bayroği töğrisidagi Qonunning qabul qilinishi mamlakatimiz tarixida yangi davrni boşlab berdi.
Bugungi bayroğimiz töq moviy, oq va töq yaşil rangli uçta gorizontal enidan taşkil topgan. Uşbu enlarni ikkita qizil çiziq ajratib turadi. Bayroqning yuqori qismida oq rangli yarim oy va ön ikki yulduz tasvirlangan.
Bayroğimizdagi har bir rang va belgi çuqur ramziy maʼnoga ega:
- Moviy rang — musaffo osmon, hayot manbai bölgan suv, tinçlik va barqarorlikni ifoda etadi. Şu bilan birga, u tarixiy turkiy davlatchilik anʼanalari bilan hamohangdir.
- Oq rang — poklik, beğuborlik, tinçlik va ezgu niyatlar timsoli.
- Yaşil rang — tabiat, yangilaniş, hayot va bunyodkorlik ramzi.
- Qizil çiziqlar — inson hayotidagi hayotiy kuç va tiriklik timsolidir.
- Yarim oy — yangi davlatchilik davri, ezgu orzu-umidlar va milliy anʼanalar ifodasi sifatida talqin qilinadi.
- Ön ikki yulduz — qadimiy anʼanalarimiz, mukammallik, uyğunlik va barkamollik ğoyalari bilan boğliq ramzdir.
Uşbu ramzlarning maʼnaviy talqinlari xalqimiz orasida keng tarqalgan bölib, ular milliy qadriyatlarimiz va tarixiy merosimiz bilan uyğunlaşib ketgan.
Bayroğimiz — xalqaro maydonda Özbekiston timsoli
Bugun Özbekiston Respublikasining Davlat bayroği dunyoning turli burçaklarida — xalqaro taşkilotlar binolarida, nufuzli anjumanlarda, sport musobaqalarida va diplomatik uçraşuvlarda baland hilpirab turibdi.
Xalqaro sport musobaqalarida sportçilarimiz ğalaba qozonganida Davlat bayroğimizning baland kötаrilishi har bir yurtdoshimiz qalbida çeksiz faxr va iftixor tuyğusini uyğotadi. Bu bayroq ostida xalqimiz birlaşadi, Vatanimiz şaʼni va obrösi uluğlanadi.
Davlat bayroği nafaqat davlat idoralari yoki rasmiy tadbirlarda, balki har bir fuqaroning qalbida hurmat va eʼzoz topişi lozim bölgan muqaddas ramzdir.
Bayroqqa hurmat — Vatanga hurmat
Vatanparvarlik tuyğusi insonning öz yurtiga, uning tarixi, tili, madaniyati va davlat ramzlariga bölgan hurmatidan boşlanadi. Davlat bayroğini ardoqlaş, uning qadriga yetiş va kelajak avlodga bu muqaddas qadriyatni yetkazish har birimizning fuqarolik burçimizdir.
Ayniqsa, yoş avlodni milliy ğurur, vatanparvarlik, ajdodlar merosiga hurmat ruhida tarbiyalaşda Davlat bayroğinin örni beqiyos. Zero, öz tarixini bilgan, milliy ramzlarini qadrlagan avlod Vatan taqdiriga befarq bölmaydi.
Bugun 18-noyabr sanasida mustaqilligimiz va milliy özligimizning yorqin timsoli bölgan Davlat bayroğimizga ehtirom körsatish, uning tarixini örganish va uluğlash barçamizning ezgu vazifamizdir.
Zero, bayroq — bu şunçaki rangli mato emas. Unda xalqning asriy tarixi, ajdodlar jasorati, bugungi mustaqilligi va yoruğ kelajakka bölgan işonçi mujassam!
Davlat bayroğimiz doimo baland hilpirab tursin! Yurtimiz tinç, osmonimiz musaffo, xalqimiz hamisha omon bölsin!